Albania
This article was added by the user Anna. TheWorldNews is not responsible for the content of the platform.

KOMENT – Kur qeveritë dhe kompanitë ndërtojnë sisteme globale energjetike pa u menduar gjatë

UASHINGTON, 16 tetor /ATSH-DPA/ – Javët e fundit, bota ka hyrë në një krizë energjetike  kaotike, shkruan Robinson Meyer për gazetën amerikane ”The Atlantic”.

”Çmimi referues i një fuçi naftë bruto u rrit me më shumë se 25% nga niveli i ulët gjatë gushtit. Në Azi, çmimet e gazit natyror po i afrohen niveleve më të larta të të gjitha kohërave.

Kina, për shembull, nuk mund të garantojë qymyr të mjaftueshëm për të mbajtur në funksion termocentralet e saj të fuqishme, kështu që ka zbatuar shkurtime dhe ndërprerje të rënda. Si përgjigje, fabrikat janë mbyllur dhe linjat e prodhimit janë ngadalësuar, gjë që po përkeqëson mungesën e mallrave dhe lëndëve të para.

Një produkt i tillë është silikoni i përpunuar, i cili po bëhet më i shtrenjtë dhe po rrit koston e paneleve diellore. Është një ironi e tranzicionit, por mungesa e qymyrit kinez mund të rrisë çmimin e paneleve diellore në SHBA.

Kriza është shkaktuar nga një rrëmujë faktorësh.

Në nivelin më të lartë, të njëjtët faktorë që shkaktojnë mungesa të pothuajse çdo lloji të mallrave po pengojnë gjithashtu prodhimin botëror të energjisë.

Ashtu si me çdo çarje tjetër në ekonominë globale, këto ”këputje” sugjerojnë se bota mund t’i drejtohet një regjimi të ri.

Pas 12 vitesh shërim nga kriza dhe deficite shumë të vogla publike, një dekadë në të cilën kërkesa e dëshpëruar ishte problemi më i madh në botë, ne papritmas po gjendemi në një botë me furnizime të kufizuara.

Katër burimet kryesore të energjisë në të gjithë botën po zëvendësojnë njëri-tjetrin në pozicione të reja:

Gazi natyror përdoret për ngrohje, gatim dhe madje edhe për prodhimin e energjisë elektrike

Së pari, prodhuesit amerikanë nuk prodhojnë aq gaz sa prodhuan para pandemisë.

Së dyti, vitet e fundit, vendet kanë filluar ta lëngëzojnë gazin natyror dhe ta tregtojnë atë më lehtë përtej oqeaneve.

Ky treg i ri i gazit të lëngshëm natyror ka harmonizuar tregjet evropiane dhe aziatike në mënyrë që ata tani po tërheqin gaz nga të njëjtat burime. Për herë të parë në histori, ka diçka që i afrohet një tregu vërtet global të gazit natyror, në të njëjtën mënyrë si një treg global i naftës.

Normalisht, një treg më i madh mund të ulë çmimin për konsumatorët. Por, gazi natyror është kaq i kërkuar tani sa është aq i shtrenjtë sa ka qenë ndër vite.

Në Evropë, këto çmime të larta të gazit janë përkeqësuar nga vendimi disi i keq i Rusisë për të ndaluar dërgimin e gazit përmes tubacioneve të saj në Ukrainë dhe pjesën tjetër të kontinentit.

Pamundësia e Rusisë për të dërguar më shumë gaz duket se ka ardhur nga dëshira për të përmirësuar marrëdhëniet me Bashkimin Evropian dhe për të marrë miratimin për gazsjellësin e saj ”Nord Stream 2”, i cili do të lejonte më shumë gaz të anashkalonte Ukrainën.

Qymyri është veçanërisht i rëndësishëm sepse gjeneron energji elektrike

Në të gjithë botën, termocentralet me qymyr ende prodhojnë një pjesë më të madhe të energjisë elektrike se çdo lloj tjetër karburanti dhe energjie shumica e rrjeteve të energjisë elektrike kineze dhe indiane.

Vitin e kaluar, pasi kryeministri i Australisë akuzoi Kinën për pengimin e një hetimi mbi origjinën e virusit që shkakton COVID-19, Kina ndaloi blerjen e qymyrit nga Australia.

Për të zëvendësuar atë furnizim të humbur, ajo filloi të blinte nga Evropa dhe Azia Jugore. Por, kjo ka zvogëluar aftësinë e atyre rajoneve për t’u ”ushqyer” (Australia, nga ana tjetër, sapo ka filluar të shesë qymyr në Evropë).

Nafta përdoret kryesisht për transport, por është gjithashtu e rëndësishme për disa procese industriale

Ajo është gjithashtu një lëndë djegëse, që gjeneron energji elektrike. Nafta është e kufizuar si nga oferta ashtu edhe nga kërkesa e lartë. Shpenzimet konsumatore të BE-së janë kthyer në nivelet para pandemisë.

Dhe, siç pranoi kreu i kompanisë shtetërore të naftës në Arabinë Saudite, çmimet e larta të gazit natyror kanë bërë që disa rrjete të kalojnë në prodhimin e naftës. Prodhuesit kryesorë të lëndëve djegëse fosile po luftojnë mbi strukturën e re të ekonomisë post-Covid-19.

Furnizimet me energji të rinovueshme janë kryesisht të përjashtuara nga kjo,  përveç se në Evropë

Në shumicën e vendeve të botës, burimet e rinovueshme po plotësojnë boshllëkun që ka lënë gazi natyror. Por, ato nuk janë të mjaftueshme. Një përjashtim është në Evropë, e cila tani përdor energjinë e erës për 13 për qind të energjisë elektrike të saj. Kërcimi i energjisë është intensifikuar nga mungesa e erërave të forta në det këtë sezon, duke shtuar kështu nevojën e saj për gaz natyror.

Gjatë dekadës së fundit, qeveritë dhe kompanitë kanë ndërtuar sistemin global të energjisë rreth gazit natyror pothuajse pa u menduar gjatë. Ato po hasin aktualisht rritjen e kostove, mosbesueshmërinë e tregut dhe varësinë nga sistemet e duhura për ta ofruar atë në kohë.

Qeveritë dhe kompanitë e kanë krijuar këtë sistem në atë mënyrë që gazi natyror të jetë lënda djegëse më e domosdoshme në botë, e disponueshme për të mbushur boshllëkun në rast emergjence, por jo të gjithë mund ta kenë atë.

Bota po mëson tani atë që Teksasi mësoi dimrin e kaluar, atë që në një krizë, gazi natyror është po aq variabël sa edhe energjia e rinovueshme./ /os/ a.jor.

Në bazë të nenit 4 të ligjit ”Për funksionimin e Agjencisë Telegrafike Shqiptare”, ndalohet kopjimi, riprodhimi dhe publikimi i informacionit pa cituar burimin e tij.